Oś jelito-mózg i podwzgórze — jak mózg reguluje masę ciała

Oś jelito-mózg to dwukierunkowy system komunikacji między przewodem pokarmowym a ośrodkowym układem nerwowym, oparty na sygnałach hormonalnych i nerwowych. Jej centralnym węzłem jest podwzgórze — obszar mózgu, który integruje informacje o stanie energetycznym organizmu i reguluje apetyt oraz wydatek energetyczny. To w nim spotykają się i są scalane wszystkie sygnały opisane w pozostałych częściach tej […]
Leptyna i grelina — jak hormony głodu i sytości regulują apetyt

Leptyna i grelina to dwa hormony o przeciwstawnym działaniu na apetyt. Leptyna, wydzielana przez tkankę tłuszczową, jest długoterminowym sygnałem sytości — informuje mózg o stanie zapasów energii. Grelina, wydzielana głównie przez żołądek, jest krótkoterminowym sygnałem głodu — nasila łaknienie przed posiłkiem. Razem tworzą podstawę hormonalnej regulacji apetytu. Niniejszy artykuł ma charakter edukacyjny i stanowi przegląd […]
Insulinooporność a magazynowanie tłuszczu — mechanizm lipogenezy

Insulina to hormon anaboliczny, który reguluje gospodarkę energetyczną — obniża stężenie glukozy we krwi i sprzyja magazynowaniu energii, w tym w tkance tłuszczowej. Insulinooporność to stan, w którym komórki słabiej odpowiadają na insulinę, co prowadzi do jej kompensacyjnie podwyższonego stężenia. Niniejszy artykuł opisuje, co badania mówią o roli insuliny w lipogenezie — wyłącznie mechanizm, nie […]
Adaptacja metaboliczna i efekt jojo — co dzieje się z metabolizmem w deficycie

Adaptacja metaboliczna to obniżenie wydatku energetycznego podczas i po deficycie energetycznym — większe, niż wynikałoby z samej utraty masy ciała. Organizm reaguje na niedobór energii „oszczędnym trybem”: zmniejsza wydatek spoczynkowy, aktywność spontaniczną i sygnalizację hormonalną. To zjawisko, nie wymówka — i jeden z głównych mechanizmów stojących za efektem jojo. Niniejszy artykuł ma charakter edukacyjny i […]
Dlaczego organizm broni masy ciała — set point i mechanizmy kompensacyjne

Set point masy ciała to koncepcja opisująca masę ciała jako parametr regulowany homeostatycznie — broniony przez organizm podobnie jak temperatura czy ciśnienie. Według tego modelu mózg dąży do utrzymania masy w określonym zakresie i uruchamia mechanizmy kompensacyjne, gdy masa od niego odbiega. To fizjologiczne wyjaśnienie, dlaczego utrata masy bywa trudna do utrzymania, a waga „wraca”. […]
Potrójny agonizm GLP-1 + GIP + glukagon — jak jednoczesne pobudzanie szlaków zmienia metabolizm

Potrójny agonizm to strategia farmakologiczna polegająca na jednoczesnym pobudzaniu trzech receptorów hormonalnych regulujących metabolizm: GLP-1, GIP i glukagonu. Zamiast działać na jeden szlak, jedna cząsteczka aktywuje równolegle trzy — co w badaniach nad metabolizmem analizuje się jako jakościowo inne podejście niż agonizm pojedynczy czy podwójny. Najszerzej badanym potrójnym agonistą jest retatrutyd. Niniejszy artykuł ma charakter […]
Termogeneza i rozprzęganie mitochondriów — jak organizm zamienia energię w ciepło

Termogeneza to wytwarzanie ciepła przez organizm w wyniku reakcji metabolicznych. Jej szczególną postacią jest rozprzęganie mitochondriów — proces, w którym energia utleniania składników odżywczych zostaje rozproszona jako ciepło zamiast zmagazynowana w postaci ATP. To mechanizm, który stoi za działaniem brunatnej tkanki tłuszczowej i białka UCP1, a w farmakologii badawczej za działaniem związków takich jak BAM15 […]
Jak działa metabolizm — co mówi nauka (i które mity obala)

Metabolizm to suma wszystkich reakcji chemicznych, w których organizm pozyskuje energię ze składników odżywczych i wykorzystuje ją do podtrzymania życia: pracy serca, oddychania, myślenia, naprawy tkanek i ruchu. Mierzony jako wydatek energetyczny, jest jednym z najściślej regulowanych parametrów fizjologii człowieka — a zarazem jednym z najczęściej opisywanych błędnie. Ten przewodnik porządkuje, co naprawdę wynika z […]
Orforglipron — pierwsza tabletka GLP-1. Co mówią badania o doustnym agoniście

Orforglipron (LY3502970, marka Foundayo) to doustny, małocząsteczkowy agonista receptora GLP-1 opracowany przez Eli Lilly, zatwierdzony przez FDA w 2026 roku. W odróżnieniu od peptydowych agonistów GLP-1 (semaglutyd, tirzepatyd) podawanych w iniekcji, orforglipron jest niepeptydową cząsteczką przyjmowaną doustnie bez ograniczeń pokarmowych charakterystycznych dla doustnego semaglutydu. Doustny agonista receptora GLP-1 był przez lata celem, o który rozbijała […]
Retatrutyd vs Tirzepatyd — potrójny vs podwójny agonizm w farmakologii anti-obesity

Ramka regulacyjna — rozróżnienie statusu obu peptydów Tirzepatyd funkcjonuje jako zarejestrowany produkt leczniczy (Mounjaro — T2D, FDA i EMA 2022; Zepbound — otyłość, FDA 2023, EMA 2024) oraz jako odczynnik badawczy (RUO) w obrocie laboratoryjnym. Retatrutyd nie jest zarejestrowany w żadnej głównej jurysdykcji — trwa faza III TRIUMPH (Eli Lilly). Peptyd dostępny jest wyłącznie jako […]